(1) मरीचि के पुत्र कश्यप प्रजापति थे। ब्रह्मदेव की दाहिनी हाथ की बोटे की नली से दक्ष नाम का पुरुष और बाएँ हाथ की बोटे की नली से धरनी नाम की स्त्री जन्मीं। उन दोनों से एक हज़ार-हज़ार महा ऋषि जन्मे। (2) ब्रह्मा के मानस पुत्रों में दूसरे स्थान पर रहने वाले अंगिरस्‍ु को उद्दध्य, बृहस्पति और संवर्त जैसे पुत्र हुए। बृहस्पति देवताओं के आचार्य बने। (3) मैत्रि (अत्रि) नामक मानस पुत्र से अनेक महा मुनि जन्मे। (4) पुलस्त्य नामक ब्रह्मा के मानस पुत्र से राक्षसों का जन्म हुआ। (5) पुलह नामक मानस पुत्र से किन्नर और किमपुरुष वर्ग उत्पन्न हुए। (6) क्रतू नामक मानस पुत्र से पक्षियों की जाति उत्पन्न हुई।

   
    

शान्तिपर्व (Mahabharat) - 12. शान्तिपर्व(महाभारत)


॥ श्रीः ॥
12.170. अध्यायः 170
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
गौतमेन स्वस्यानर्हत्वं जानतापि विरूपाक्षेण वकराजगौरवात्प्रदत्तं धनभारमुदूह्य सायं पुनर्बकालयं प्रत्यागमनम्॥ 1॥ तत्र परेद्युः स्वभवनं जिगमिपुणा गोतमेन पार्थयार्थं रात्रौ वकवधनिर्धारणम्॥ 2॥


Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

भीष्म उवाच। 12-170-0x(5863)(71804)
ततः स विदितो राज्ञः प्रविश्य गृहमुत्तमम्।
पूजितो राक्षसेन्द्रेण निपसादासनोत्तमे॥ 12-170-1(71805)
पृष्टश्च गोत्रचरणं स्वाध्यायं ब्रह्मचारिकम्।
पृष्टो राज्ञा स नाज्ञासीद्गोत्रमात्रमथाब्रवीत्॥ 12-170-2(71806)
ब्रह्मवर्चमहीनस्य स्वाध्यायाद्विरतस्य च।
गोत्रमात्रविदो राजा निवामं समपृच्छत॥ 12-170-3(71807)
राक्षम उवाच। 12-170-4x(5864)
क्व ते निवासः कल्याण किंगोत्रा ब्राह्मणी च ते।
तत्त्वं ब्रूहि न भीः कार्या विश्रमस्व यथासुखम्॥ 12-170-4(71808)
गौतम उवाच। 12-170-5x(5865)
मध्यदेशप्रसूतोऽहं वासो मे शवरालये।
शूद्री पुनर्भूर्भार्या मे सत्यमेतद्ब्रवीमि ते॥ 12-170-5(71809)
भीष्म उवाच। 12-170-6x(5866)
ततो राजा विममृशे कथं कार्यमिदं भवेत्।
कथं वा सुकृतं मे स्यादिति वुद्ध्याऽन्वचिन्तयन्॥ 12-170-6(71810)
अयं वै जन्मना विप्रः सुहृत्तम्य महात्मनः।
संप्रेपितश्च तेनायं काश्यपेन महात्मना॥ 12-170-7(71811)
तस्य प्रियं करिष्यामि स हि मामाश्रितः सदा।
भ्राता मे बान्धवश्चासौ सखा चैव प्रियो मम॥ 12-170-8(71812)
कार्तिक्यामद्य भोक्तारः सहस्रं मे द्विजोत्तमाः।
तत्रायमपि भोक्ता तु देयमस्मै च मे धनम्॥ 12-170-9(71813)
स चाद्य दिवसः पुण्यो ह्यतिथिश्चायमागतः।
संकल्पितं चैव धनं किं विचार्यमतः परम्॥ 12-170-10(71814)
ततः सहस्रं विप्राणां विदुषां समलंकृतम्।
स्नातानामनुलिप्तानामहतक्षौमवाससाम्॥ 12-170-11(71815)
तानागतान्द्विजश्रेष्ठान्विरूपाक्षो विशांपते।
यथार्हं प्रतिजग्राह विधिदृष्टेन कर्मणा॥ 12-170-12(71816)
बृस्यस्तेषां तु संन्यस्ता राक्षसेन्द्रस्य शासनात्।
भूमौ वरकुशाः स्तीर्णाः प्रेष्यैर्भरतसत्तम॥ 12-170-13(71817)
तासु ते पूजिता राज्ञा निपण्णा द्विजसत्तमाः।
निलदर्भोदकेनाथ अर्चिता विधिवद्द्विजाः॥ 12-170-14(71818)
विश्वेदेवाः सपितरः साग्नयश्चोपकल्पिताः।
विलिप्ताः पुष्पवन्तश्च सुप्रचाराः सुपूजिताः।
व्यराजन्त महाराज नक्षत्रपतयो यथा॥ 12-170-15(71819)
ततो जाम्बूनदीः पात्रीर्वज्राङ्का विमलाः शुभाः।
वरान्नपूर्णा विप्रेभ्यः प्रादान्मधुघृतप्लुताः॥ 12-170-16(71820)
तस्य नित्यं मदापाढ्यां माध्यां च बहवो द्विजाः।
ईप्सितं भोजनवरं लभन्ते सत्कृतं तथा॥ 12-170-17(71821)
विशेषतस्तु कार्तिक्यां द्विजेभ्यः संप्रयच्छति।
शरद्व्यपाये रत्नानि पौर्णमास्यामिति श्रुतिः॥ 12-170-18(71822)
सुवर्णं रजतं चैव मणीनथ च मौक्तिकान्।
वज्रान्महाधनांश्चैव वैदूर्याजिनराङ्कवान्॥ 12-170-19(71823)
रत्नवन्ति च पात्राणि दक्षिणार्थं स भारत।
दत्त्वा प्राह द्विजश्रेष्ठान्विरूपाक्षो महायशाः॥ 12-170-20(71824)
गृह्णीत रत्नान्येतानि यथोत्साहं यथेष्टतः।
येषुयेषु च भाण्डेषु भुक्तवन्तो द्विजोत्तमाः।
तान्येवादाय गच्छध्वं स्ववेश्मानीति भारत॥ 12-170-21(71825)
इत्युक्तवचने तस्मिन्राक्षसेन्द्रे महात्मनि।
यथेष्टं तानि रत्नानि जगृहुर्ब्राह्मणवर्षभाः॥ 12-170-22(71826)
ततो महार्हैस्तैस्तेन रत्नैरभ्यर्चिताः शुभैः।
ब्राह्मणा मृष्टवसनाः सुप्रीताः समुदोऽभवन्॥ 12-170-23(71827)
ततस्तान्राक्षसेन्द्रस्तु द्विजानाह पुनर्वचः।
नाना देशागतान्राजा ब्राह्मणाननुमन्य वै॥ 12-170-24(71828)
अद्यैकं दिवसं विप्रा न वोऽस्तीह भयं क्वचित्।
राक्षसेभ्यः प्रमोदध्वमिष्टतो यात माचिरम्॥ 12-170-25(71829)
ततः प्रदुद्रुवुः सर्वे विप्रसङ्घाः समन्ततः।
गौतमोऽपि सुवर्णस्य भारमादाय सत्वरः॥ 12-170-26(71830)
कृच्छ्रात्समुद्वहन्भारं न्यग्रोधं समुपागमत्।
न्यषीदच्च परिश्रान्तः क्लान्तश्च क्षुधितश्च सः॥ 12-170-27(71831)
ततस्तमभ्यगाद्राजन्राजधर्मा खगोत्तमः।
स्वागतेनाभ्यनन्दच्च गौतमं मित्रवत्सलः॥ 12-170-28(71832)
तस्य पक्षाग्रविक्षेपैः क्लमं व्यपनयद्बकः।
पूजां चाप्यकरोद्धीमान्भोजनं च यथाविधि॥ 12-170-29(71833)
ततस्तौ संविदं कृत्वा खगेन्द्रद्विजसत्तमौ॥ 12-170-30(71834)
गौतमश्चिन्तयामास रात्रौ तस्य समीपतः।
हाटकस्याभिरूपस्य भारोऽयं सुमहान्मया॥ 12-170-31(71835)
गृहीतो लोभमोहाभ्यां दूरं च गमनं मम।
न चास्ति पथि भोक्तव्यं प्राणसंधारणं मम।
किं कृत्वा सुकृतं हि स्यादिति चिन्तापरोऽभवत्॥ 12-170-32(71836)
ततः स पथि भोक्तव्यं प्रेक्षमाणो न किंचन।
कृतघ्नः पुरुषव्याघ्र मनसेदमचिन्तयत्॥ 12-170-33(71837)
अयं बकपतिः पार्श्वे मांसराशिचितो महान्।
इमं हत्वा गृहीत्वाऽस्य मांसं यास्य इति प्रभो॥ ॥ 12-170-34(71838)

इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि आपद्धर्मपर्वणि सप्तत्यधिकशततमोऽध्यायः॥ 170॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-170-2 ब्रह्मधारणमिति ध. पाठः॥ 12-170-15 विलिप्ताश्चन्दनेन॥ 12-170-25 इष्टतः इष्ट देशम्॥ 12-170-30 ततस्तौ संविदमित्यर्धं झ. पाठे नास्ति। तत्र गौतमश्चिन्तयामासेत्यस्य स्थाने स भुक्तवान्सुविश्रान्तो गौतमोऽचिन्तयत्तदा इत्यर्धं वर्तते॥


Mahabharat- Hindi (Devanagari) 100000 shlokas

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.